İşçi Birliği
Etkinlik ve Duyurular
Google site içi arama
Bildiri ve El İlanları
TEKEL Özelleştirmesinin Unutulan Mağdurları
Tarlalar Boş, Aileler İşsiz
2001 krizinden sonra dönemin hükümeti, yaşanan krizin ancak IMF ve Dünya Bankası’nın isteklerinin yerine getirilmesiyle çözüleceğini savunuyordu. Bu nedenle de ülkede yaşayan milyonlarca insanın geleceğini düşünmeden yeni yasaları meclisten geçirdi. IMF ve Dünya Bankası’nın değiştirilmesini istediği yasalardan birisi olan “Tütün Yasası” da o dönemde meclisin onayından geçmişti.
Türkiye’de 600 bin tütün üreticisini ve binlerce TEKEL işçisini ilgilendiren bu yasa sigara, tütün ve alkollü içkiler piyasasına yeni düzenlemeler getiriyordu. İşlediğimiz konuyla bağlantılı olan yasada olan maddeler özetle şöyle:
- 2002’den itibaren destekleme alımına son verilecek.
- Fiyatlar serbest bırakılacak.
- Sigara üretimi ve ithaline herhangi bir kota konulmayacak.
- Üretici, tütününü yazılı sözleşme ya da açık artırmayla satacak.
- Tütün ekim alanları sınırlandırılacak, serbest alanlar dışında ekim yapanların fidanları sökülecek.
- Türkiye’de tütün mamulü üretmek ve satmak isteyenler, Kurum’dan “Uygunluk Belgesi” alacaklar.
(…)
Yasada yerli üreticilerin, çiftçilerin ve binlerce işçinin durumunun ne olacağı, zararın nasıl karşılanacağına dair hiçbir madde yer almıyor. Tütün ekilen alanların sınırlandırılması, yetiştirilen tütünün açık artırmayla satılacak olması bu piyasada, güçlü, birkaç tekelin oluşturulacağı ve fiyatları onların belirleyeceklerini göstermekteydi. Zaten zahmetli ve pahalı bir maliyeti olan tütün, düşük fiyatla satın alınacaktı. Bu durum çiftçinin yok edilmesi anlamına gelmektedir.
* * *
Tütün yasasından önce “Hatay”ın Yayladağı ve Altınözü ilçelerinde yaşayan binlerce aile geçimini tütünden sağlardı. Bu dönemde tütün üretimine herhangi bir kota konulmadığı gibi üretilen tütün de tekel tarafından alınıyordu.
Yasanın meclisten geçmesinden sonra tütün üretimine kota konuldu. Kotanın getirilmesiyle birlikte binlerce üretici de mağdur olmaya başladı; önceleri istediği kadar üreten ve bu ürettiklerini satabilen üreticiye kota ile birlikte sınırlandırmalar getirildi. Kota düzenlemesine göre her çiftçi sadece tekelin belirlediği miktar kadar tütün ekebilecekti. Bu miktar yılda 200-250 kg. Bu miktarın yıllık getirisi yaklaşık 1.000 TL’dir. Gübre, tohum, sulama, çapalama… dikkate aldığımızda masrafları bile zor karşılar.
Düzenlemedeki asıl amaç TEKEL’in tütün ekimini yasaklaması değil, çiftçiyi tütün ekmekten vazgeçirmesiydi. Büyük oranda da öyle oldu. Binlerce aile eskiden 4-5 ton tütün ekerken, kota ile birlikte 200-250 kg. üzerindeki ekimden vazgeçmek zorunda kaldı. TEKEL’in tütünün tümden ekilmesini yasaklamamasının nedeni çiftçilerle arasında önceden yapılan sözleşmedir. Bu sözleşmeye göre tütün ekimi yasaklanırsa TEKEL’in yüklü miktarda tazminat ödemesi gerekmektedir.
Tütün ekiminde yaşanılan süreçle birlikte çiftçinin sözleşmeyi bozduğu varsayımı ile TEKEL’in ona vermesi gereken tazminat ta verilmemiştir. Diğer yanda sözleşmeyi iptal etmeyip kota düzenlemesine uyan çiftçiler ise yılda 200-250 kg tütün ekerek sözleşmelerini korumuşlardır. Bu durum 2009’a kadar böyle devam etmiştir. 2009’a kadar birçok çiftçi tütün ekmekten vazgeçmiştir.
Başkanları genellikle büyük toprak sahipleri olan çiftçilerin bağlı oldukları tarım kooperatifleri yaşanan sürece sessiz kalmışlardır.
Devlet; 2009’da TEKEL sözleşmesini feshetmeyen çiftçilere ektikleri tütün kadar tazminat ödemeye başlar. Ödenecek tazminat 3 yıl için geçerli olmak üzere 200-300 TL kadardır. 2009’la birlikte tütün toplama yetkisi de özel sektöre verilir. Bu düzenleme ile Türkiye’deki işsizler ordusuna binlercesini katmıştır. Şimdi ise tarlalar boş, aileler işsiz kalmıştır.
Tütün Üreticisi Bir Emekçi