Soru ve Cevaplarla Çalışma Hayatında Haklarımız
Soru: İşverenim tarafından başka bir işverenin işyerinde “geçici işçi” olarak görevlendirildim. Bu yeni işyerinde iş kazası geçirirsem kimi dava edeceğim?
Cevap: Öncelikle bir işverenin işçisini geçici olarak başka bir işverene ait bir işyerinde çalıştırması için yazılı rızasını alması şarttır. Geçici iş ilişkisi ancak aynı şirketler topluluğu veya holding bünyesinde veya işçinin hâlihazırda çalıştığına benzer bir iş yapan bir işyeri ile kurulabilir. Bu çalışma en fazla 6 ay sürebilir ve en fazla iki defa yenilenir. Yani en fazla 18 ay olabilir. İşçinin geçici olarak devredildiği işyerinde geçirdiği iş kazasından hem devreden işveren hem de işçiyi gözetme borcu olduğu için geçici olarak işçiyi devralan işveren birlikte sorumludur. Yani her iki işveren birden dava edilir.
Soru: Ödünç (geçici) iş ilişkisi ile başka bir işverene ait işyerinde çalıştırılıyorum. İşten çıkarıldım. İşe iade davası açabilir miyim?
Cevap: Geçici iş ilişkisinde, işçinin, kendisini ödünç alan işverenle arasında bir sözleşme yoktur. Ödünç alan işveren sadece ücret, sigorta primleri ve işgüvenliğinden sorumludur. Dolayısıyla işçi sadece kendi işverenine, yani ödünç verene karşı işe iade davası açabilir. İşe iade davası açmak için fesih tarihinde bu işverenin işyerinde en az 30 işçi çalışması gerekir ve geçici işçiler, tıpkı çıraklar, taşeron işçileri, 30 günden az süreli işlerde çalışanlarla öğrenciler (veya stajyerler) gibi, bu sayının hesabında dikkate alınmaz. Aynı şekilde farklı şirketlere kayıtlı çalışan işçiler de bu şirketler arasında organik bir bağ olsa bile farklı işverenlerin işçisi kabul edilir. İşte burada da sadece ödünç veren işverene bağlı işyerleri ve işçi sayısı değerlendirilir. Son derece ağır ve mantıksız olan bu koşullar gerçekleşirse ve işçi 6 aylık kıdemini doldurmuşsa işe iade davası açılabilir.
Soru: Bir işyerinde part-time (yarı-zamanlı) çalışıyorum. Yıllık ücretli izin kullanabilir miyim?
Cevap: İşyerinde fiilen işe başladığı tarihten itibaren sözleşmesi bir yılı dolduran part-time (veya yasadaki terimiyle kısmi süreli) çalışan işçi, yıllık ücretli iznini bunu takip eden senenin part-time çalışmanın isabet ettiği iş günlerinde kullanır. Sadece bu günlerin ücreti izin ücreti olarak ödenir. Bu şu demektir: Milli ve dini bayramlarla hafta tatili dışında kalan ve part time işçinin normalde hem çalıştığı hem de çalışmadığı günler, onun izin kullandığı günlerdir. Ama sadece o sürede normalde çalıştığı günlere denk gelen ücreti alır. Örneğin bir yılı doldurup 14 gün izin alsa bu sürede normalde çalışacağı günlerin parasını alır. İzin süresi, bir yıldan 5 yıla kadar olan hizmet süresi için 14 gün, 5 yıldan fazla 15’ten az hizmet süresi için 20 gün ve 15 yıl veya daha fazlası için 26 günden az olamaz. Ama bu işyerinde çalışmadığı zamanda başka işyerinde çalışıyorsa, bu işyerinden aldığı izin, diğer işyerini bağlamaz. İzne hak kazanan işçi, izin kullanmak istediğini en az 30 gün önceden işverene yazılı olarak bildirmelidir. Belgenin bir nüshasını mutlaka saklamalıdır. Zira işveren işçinin talebini kabul etmek zorunda değildir. İşçi buna dayanarak yasal hakkının kullandırılmaması nedeni ile iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebileceği gibi sözleşmesi bittiğinde izin ücretini aldığı en son ücret üzerinden talep edebilir.
İŞÇİ BİRLİĞİ HUKUK BİRİMİ